Khi đặt chân đến New Zealand, du khách sẽ không khỏi ngạc nhiên trước một nghi thức chào hỏi độc đáo và đầy ý nghĩa: “hongi”. Không đơn thuần là cái bắt tay hay cái ôm thông thường, “hongi” là hành động áp mũi vào nhau, một cử chỉ mang đậm giá trị văn hóa, tâm linh và lịch sử của người Maori – những cư dân bản địa của vùng đất này. Nghi thức này không chỉ thể hiện sự kính trọng mà còn là sự hòa quyện tinh thần, khẳng định mối liên kết sâu sắc giữa người với người, giữa con người với cội nguồn và vũ trụ.
Theo chân Vivu365 tìm hiểu ngay!
Nguồn Gốc Sâu Xa: Hành Trình Hơn 700 Năm và Sự Ra Đời của Hongi
Người Maori đã có một hành trình di cư kỳ vĩ từ vùng Đông Polynesia đến New Zealand hơn 700 năm trước. Họ vượt qua những vùng biển Thái Bình Dương rộng lớn trên những chiếc thuyền độc mộc (waka) kiên cố, định hướng bằng cách quan sát các vì sao và dấu hiệu tự nhiên. Sự hiện diện của họ đã hình thành nên một nền văn hóa phong phú, dựa trên những giá trị cốt lõi như tình thân tộc, sự tôn trọng thiên nhiên và nghệ thuật kể chuyện.
Trong dòng chảy văn hóa đó, “hongi” nổi lên như một nghi thức chào hỏi mang ý nghĩa đặc biệt. Nó không chỉ là sự tiếp xúc vật lý mà còn là cầu nối tâm linh. Người Maori tin rằng, khi thực hiện “hongi”, tinh thần của hai người sẽ hòa quyện vào nhau, đánh dấu sự kết nối sâu sắc.
Sự giải thích về nguồn gốc của “hongi” gắn liền với câu chuyện thần thoại về Tane Mahuta – vị thần đã tạo ra người phụ nữ đầu tiên, Hineahuone, từ đất và thổi sự sống vào bà qua mũi. Chi tiết này được xem là một phần lý giải thiêng liêng cho nghi thức chạm mũi, biến nó thành một hành động tái hiện khoảnh khắc sự sống được ban tặng, tạo nên một liên kết thần thánh giữa con người.
Hongi: Không Chỉ Là Lời Chào, Mà Là Dấu Ấn Của Cộng Đồng
“Hongi” có thể được thực hiện giữa nam và nữ, nữ với nữ hay nam với nam, cho thấy tính phổ quát và bình đẳng của nghi thức này trong xã hội Maori. Trong văn hóa truyền thống, “hongi” thường diễn ra sau những phần chính của lễ chào đón (pōwhiri) khi khách và chủ nhà chính thức gặp gỡ. Đây là thời điểm quan trọng đánh dấu sự kết nối giữa hai bên, vượt ra ngoài sự quen biết thông thường để đạt đến một cấp độ gắn bó sâu sắc hơn.
Do đó, khi chứng kiến hai người Maori chạm mũi vào nhau, đó không chỉ là một lời chào đơn thuần. Đó là một nghi thức đã được truyền qua nhiều thế hệ, phản ánh cách người Maori trân trọng con người, cộng đồng và sự kết nối trong văn hóa của mình. Nó là biểu tượng của lòng hiếu khách, sự tôn trọng và mối quan hệ bền chặt.
Tuy nhiên, trong các đợt bùng phát dịch Covid-19, người Maori từng được khuyến cáo không thực hiện nghi thức chào hỏi truyền thống này để đảm bảo an toàn sức khỏe cộng đồng. Điều này cho thấy sự linh hoạt và khả năng thích ứng của văn hóa Maori trước những thách thức của thời đại, dù vẫn giữ gìn những giá trị cốt lõi.
Haka: Màn Trình Diễn Sức Mạnh và Tinh Thần
Bên cạnh “hongi”, nhiều yếu tố khác trong nghi lễ Maori cũng khiến du khách đặc biệt ấn tượng, nổi bật nhất là “haka”. Đây là một màn trình diễn mạnh mẽ với những tiếng hô vang, động tác giậm chân dứt khoát, chuyển động tay uyển chuyển cùng biểu cảm khuôn mặt sống động như mở to mắt và lè lưỡi. Haka không chỉ thể hiện sức mạnh thể chất mà còn là lòng kiêu hãnh, sự đoàn kết và tinh thần thượng võ của cộng đồng.
Thoạt nhìn, haka có thể khiến người xem liên tưởng đến màn thị uy của những chiến binh. Nhưng trong văn hóa Maori, haka không chỉ dành cho chiến trận. Có nhiều loại haka được trình diễn trong các nghi lễ khác nhau, bao gồm cả nghi lễ chào đón khách. Chẳng hạn, “haka pōwhiri” là loại haka được thực hiện để đón khách, biến những tiếng hô, động tác giậm chân, biểu cảm mạnh mẽ của khuôn mặt và chuyển động toàn thân thành một cách giao tiếp đặc biệt, thể hiện sự chào đón nồng nhiệt và tôn trọng.
Văn Hóa Maori Hiện Diện Sống Động Trong Đời Sống Hiện Đại
Ngày nay, văn hóa Maori không chỉ là một phần của lịch sử New Zealand mà vẫn hiện diện rõ nét và sống động trong đời sống hiện đại của quốc gia này. Các nghi thức truyền thống, ngôn ngữ, nghệ thuật, âm nhạc và những câu chuyện của người Maori đã hòa quyện vào đời sống thường nhật, tạo nên một bản sắc quốc gia độc đáo.
Du khách tới New Zealand có thể dễ dàng bắt gặp haka tại nhiều sự kiện khác nhau: từ các buổi biểu diễn văn hóa, lễ tốt nghiệp, những trận đấu thể thao cho đến các trường học. Haka đã trở thành một biểu tượng của tinh thần New Zealand, được cả người Maori và người không phải Maori trân trọng và biểu diễn.
Ngôn ngữ Maori (Te Reo Māori) cũng là một phần quan trọng trong bản sắc New Zealand. Cùng với tiếng Anh, tiếng Maori xuất hiện rộng rãi trong đời sống, giáo dục, truyền thông và các hoạt động văn hóa. Nhiều địa danh, tên đường, tên tổ chức được đặt bằng tiếng Maori, minh chứng cho sự công nhận và duy trì ngôn ngữ này. Việc học tiếng Maori đang ngày càng được khuyến khích, giúp thế hệ trẻ tiếp cận và giữ gìn di sản văn hóa quý báu của cha ông.
Tóm lại
Văn hóa Maori với những nghi thức độc đáo như “hongi” và “haka” không chỉ là di sản lịch sử mà còn là yếu tố cốt lõi định hình bản sắc sống động của New Zealand trong thời hiện đại, thể hiện sâu sắc tình thân tộc, sự tôn trọng thiên nhiên và khả năng kết nối mạnh mẽ của cộng đồng.
