Trong những ngày gần đây, một đoạn clip được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội liên quan đến lễ hội Trò Trám, hay còn gọi là lễ hội Linh tinh tình phộc tại Phú Thọ, đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng. Đoạn video do một cô gái tự nhận là MC của VTV đăng tải đã khơi dậy những tranh cãi xung quanh nội dung và cách thể hiện sự kiện văn hóa đặc sắc này.
Nội Dung Clip Gây Bão
Trong đoạn clip, cô gái kể về trải nghiệm của mình khi ghi hình tại lễ hội Trò Trám, miêu tả những phút giây “hoang mang và hoảng sợ”. Theo lời cô, lễ hội này cho phép nam nữ tự do tìm bạn tình và “kết giao” trong đêm một cách ngẫu nhiên. Điều đặc biệt là bất kỳ đứa trẻ nào được sinh ra sau đêm hội sẽ được coi là “con trời”, và sẽ được cả làng nuôi dưỡng. Cô gái này còn cho biết rằng, cô gái sinh ra “con trời” sẽ có quyền chọn bất kỳ chàng trai nào trong làng làm chồng, thậm chí có thể chọn những người đẹp trai và giàu có hơn nếu như cha của đứa trẻ nghèo nàn.
Clip với giọng điệu kịch tính đã thu hút hàng triệu lượt xem và trở nên viral trên mạng xã hội, nhưng cũng tạo ra những phản ứng trái chiều từ người dân địa phương.
Phản Ứng Từ Cộng Đồng
Nhiều cư dân mạng sống trong khu vực diễn ra lễ hội Trò Trám đã bày tỏ sự bất bình trước những thông tin mà cô gái chia sẻ, cho rằng chúng mang tính sai lệch và làm biến dạng nghi thức của lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Họ cho rằng sự miêu tả của cô không chỉ đơn thuần là một trải nghiệm cá nhân mà còn có khả năng tác động tiêu cực đến hình ảnh và giá trị của lễ hội truyền thống này.
Anh Vũ Văn Tuấn, một người tham dự lễ hội Trò Trám, nhận xét: “Nội dung đoạn clip đã xuyên tạc thực tế, khiến nhiều người hiểu sai về bản chất văn hóa của nghi lễ dân gian.” Anh đề cập đến việc lễ hội này vốn mang ý nghĩa cầu mùa, cầu sinh sôi nảy nở, và việc khai thác theo hướng dung tục chỉ nhằm thu hút lượt xem.
Sau những chỉ trích trên, cô gái đã xóa clip và thừa nhận rằng cô đã đưa ra thông tin chưa đầy đủ. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng lý do mà cô đưa ra mang tính bao biện, không thuyết phục.
Tìm Hiểu Về Lễ Hội Trò Trám
Theo thông tin từ phóng viên Dân trí, lễ hội Trò Trám được tổ chức hằng năm vào đêm 11 và sáng 12 tháng Giêng âm lịch tại xã Tứ Xã (nay là xã Phùng Nguyên), tỉnh Phú Thọ. Lễ hội này đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nổi bật với tín ngưỡng phồn thực, phản ánh đặc điểm văn hóa của cư dân nông nghiệp.
Trong phần lễ mật của lễ hội, một cặp vợ chồng từ địa phương được chọn ra sẽ thực hiện nghi lễ cầm Nõ và Nường (tượng trưng cho sinh thực khí của nam và nữ). Người đàn ông sẽ dùng Nõ để đâm vào chiếc Nường giữa đêm tối, theo tiếng hô “linh tinh tình phộc” từ vị chủ tế. Theo quan niệm, số lần đâm trúng sẽ quyết định mùa màng tươi tốt hay hạn hán trong năm tới.
Ý Nghĩa Của Tín Ngưỡng Phồn Thực
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Nguyễn Hùng Vĩ, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, khẳng định rằng cần hiểu đúng bản chất của tín ngưỡng phồn thực. Ông nhấn mạnh rằng đây là tín ngưỡng cổ xưa liên quan đến việc cầu cho sự sinh sôi của con người và tự nhiên, xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Nghi lễ Trò Trám không chỉ đơn thuần là phần hội với giải trí, mà còn liên quan đến những tín ngưỡng truyền thống về mùa màng và sinh sản. Trong một số lễ hội cổ truyền, các biểu tượng sinh thực khí được thờ cúng cũng như thực hiện các nghi thức mang tính biểu trưng nhằm mong cầu mùa màng tươi tốt.
Ông Vĩ cũng chỉ ra rằng, nhiều nghi thức đã dần mai một hoặc bị điều chỉnh qua các giai đoạn lịch sử, dẫn đến việc hiện nay các lễ hội chỉ còn mang tính biểu tượng và phần lớn được thực hành trong kín đáo, gọi là lễ mật.
Xem thêm: Lễ Hội Văn Hóa Sông Nước Cần Thơ 2025 – Điểm Nhấn Văn Hóa Du Lịch Cuối Năm
Phân Tích Về Sự Thay Đổi Trong Nhận Thức
Nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ nhấn mạnh rằng trong bối cảnh mạng xã hội hiện đại, các nghi thức truyền thống dễ dàng bị tách khỏi bối cảnh văn hóa gốc và thường bị cắt ghép, diễn giải theo cách giật gân. Theo ông, việc các clip hài hước, châm biếm hoặc bôi nhọ các nghi thức không phải là điều mới, nhưng trong thời đại công nghệ, bất kỳ ai cũng có thể phát biểu ý kiến và làm tăng độ phổ biến mà không cần đến bối cảnh chính xác.
Ông Vĩ cũng cảnh báo rằng việc khai thác các nghi lễ có yếu tố nhạy cảm để câu view (lượt xem) là hiện tượng đang gia tăng, và điều này có thể tạo ra những nhận thức sai lệch về các truyền thống văn hóa dân gian. “Việc sử dụng hình ảnh và ngôn từ kích thích tư duy chỉ có thể mang lại lượt xem tức thời, nhưng lâu dài sẽ gây tổn thương cho nhận thức và bản sắc văn hóa của các cộng đồng địa phương,” ông nhấn mạnh.
Tín ngưỡng phồn thực, trên thực tế, thể hiện khát vọng sống và sự sinh sôi, phồn thịnh. Khi bị nhìn nhận qua lăng kính giật gân và sai lệch, những giá trị này dễ dàng trở nên phản cảm và mất đi ý nghĩa sâu sắc của nó.
Tóm Lại
Sự việc này không chỉ phản ánh một đoạn clip gây tranh cãi, mà còn cho thấy sự nhạy cảm và trách nhiệm trong việc bảo tồn và truyền đạt các giá trị văn hóa dân gian giữa thời đại công nghệ số.
One Comment